Ilość odpadu podczas rozkroju tarcicy można ograniczyć przez odpowiednie planowanie długości cięcia, dokładne oznaczanie wad drewna i wykorzystanie krótszych odcinków materiału. Duże znaczenie ma łączenie zamówień na elementy o różnych wymiarach, ponieważ pozwala lepiej wykorzystać dostępną długość desek. Automatyczne optymalizerki do drewna dobierają układ cięć na podstawie zadanych parametrów i wymagań jakościowych. Regularna analiza uzysku materiałowego pomaga wykrywać przyczyny strat i korygować ustawienia produkcji.
Każdy metr tarcicy, który po rozkroju trafia do pojemnika na odpady, oznacza niewykorzystany surowiec. W zakładach przetwarzających duże ilości drewna nawet niewielka poprawa uzysku może przełożyć się na zauważalne oszczędności. Straty wynikają jednak nie tylko z obecności sęków i pęknięć. Powstają również przez niewłaściwe planowanie długości, nadmierne naddatki oraz błędy podczas cięcia. Jak ograniczyć te problemy bez obniżania jakości gotowych elementów?
Dlaczego podczas rozkroju tarcicy powstaje dużo odpadu?
Nadmierna ilość odpadu podczas rozkroju tarcicy najczęściej wynika z niedopasowania długości materiału wejściowego do wymiarów gotowych elementów. Straty zwiększają również wady drewna, nieprawidłowe ustawienia maszyny i zbyt duże naddatki na cięcie.
Można wyróżnić trzy rodzaje strat:
- Odpady technologiczne – materiał usuwany przez piłę podczas każdego cięcia oraz fragmenty odcinane podczas wyrównywania końców desek.
- Odpady jakościowe – fragmenty z pęknięciami, zgnilizną lub innymi wadami niedopuszczalnymi w gotowym wyrobie.
- Odpady wynikające z planowania – odcinki zdrowego drewna, których nie udało się wykorzystać przy realizowanym zestawie wymiarów.
Duże możliwości ograniczenia strat dotyczą ostatniej grupy. Odpowiednia organizacja rozkroju pozwala wykorzystać materiał, który przy mniej korzystnym układzie cięć pozostałby odpadem.
Jak planować długości cięcia, aby lepiej wykorzystać tarcicę?
Wykorzystanie tarcicy można poprawić przez przygotowanie planu rozkroju, który uwzględnia kilka długości gotowych elementów jednocześnie. Dzięki temu krótsze odcinki mogą wypełniać miejsca pozostałe po wycięciu dłuższych części.
Przykładowo z deski o długości 4000 mm można uzyskać trzy elementy po 1200 mm. Pozostaje wtedy 400 mm pomniejszone o szerokość rzazów piły i ewentualne przycięcia końców. Jeżeli produkcja potrzebuje również elementów o długości 350 mm, część pozostałego materiału można wykorzystać zamiast przeznaczać ją na odpad.
Właśnie dlatego nie zawsze opłaca się realizować każde zamówienie oddzielnie. Połączenie list cięć dla kilku wyrobów zwiększa liczbę możliwych kombinacji. Plan powinien jednak uwzględniać rzeczywiste zapotrzebowanie produkcyjne, aby ograniczanie odpadu nie prowadziło do gromadzenia niepotrzebnych elementów.
Jak oznaczanie wad drewna wpływa na ilość odpadu?
Dokładne oznaczanie wad drewna ogranicza straty, ponieważ pozwala usuwać wyłącznie fragmenty niespełniające wymagań jakościowych. Zbyt szeroko wyznaczony zakres wady prowadzi do niepotrzebnego odrzucania zdrowego materiału.
W optymalizerkach OWD-1600 i OWD-1700 operator może oznaczać wady kredką fluorescencyjną. Czujniki odczytują znaczniki, a system sterowania uwzględnia je podczas planowania rozkroju. Dzięki temu maszyna może dobierać miejsca cięcia z pominięciem oznaczonych fragmentów drewna.
Znaczenie mają również wymagania jakościowe poszczególnych produktów. Drewno z określonymi wadami może nie nadawać się na widoczne części mebli, ale nadal spełniać wymagania dotyczące innych wyrobów. Podział materiału na klasy jakości pozwala wykorzystać większą część tarcicy, o ile gotowe elementy zachowują wymagane właściwości.
Jak wykorzystać krótkie odcinki pozostające po cięciu?
Krótkie odcinki tarcicy można wykorzystać do produkcji mniejszych elementów, jeżeli ich długość, przekrój i jakość odpowiadają wymaganiom wyrobu. Pomaga w tym uwzględnienie krótkich wymiarów już na etapie programowania rozkroju.
Nie każdy pozostały fragment powinien jednak trafiać do magazynu. Gromadzenie przypadkowych odcinków zajmuje miejsce i wymaga dodatkowego sortowania.
Lepszym rozwiązaniem jest określenie minimalnej długości użytkowej oraz przygotowanie listy produktów, do których można wykorzystać krótszy materiał. Mogą to być między innymi drobne komponenty stolarskie, klocki lub elementy opakowań drewnianych.
Takie podejście pozwala uwzględnić krótkie długości w planie produkcji, zamiast szukać dla nich zastosowania dopiero po zakończeniu cięcia.
Jak ustawienia optymalizerki pomagają ograniczać straty drewna?
Automatyczna optymalizerka ogranicza ilość odpadu przez dobór układu cięć do długości materiału, położenia wad i listy wymaganych elementów. Ostateczny wynik zależy jednak od parametrów, które operator wprowadza do programu.
W modelu OWD-1600 firmy Metal-Technika można regulować dopuszczalną wielkość odpadu. Przy ustawieniu minimalnej wartości maszyna częściej wybiera krótsze elementy, aby wykorzystać odcinki pomiędzy wadami. Wyższe ustawienia pozwalają preferować dłuższe wyroby, nawet kosztem większych pozostałości.
Urządzenie oferuje również test optymalizacji. Operator może sprawdzić proponowany rozkrój na ekranie, zmienić ustawienia i ponownie przeanalizować ten sam materiał przed rozpoczęciem cięcia.
Odpowiednie skonfigurowanie maszyny pozwala ograniczać straty wynikające z przypadkowego doboru długości. Szczególne znaczenie ma aktualna lista wymaganych elementów, poprawne oznaczenie wad oraz dopasowanie parametrów do rodzaju obrabianej tarcicy.
Jak mierzyć straty materiałowe podczas rozkroju?
Straty materiałowe najlepiej mierzyć przez porównanie ilości tarcicy wejściowej z ilością pełnowartościowych elementów uzyskanych po cięciu. Wynik pokazuje, jaka część surowca trafia do dalszej produkcji.
Podstawowym wskaźnikiem jest uzysk materiałowy (rendament):
Uzysk materiałowy (%) = (ilość drewna w gotowych elementach / ilość drewna wejściowego) × 100%
Obie wartości muszą dotyczyć tej samej partii oraz jednakowej jednostki pomiaru. Przy materiale o różnych przekrojach należy porównywać objętość, a nie samą długość.
Przydatne są również informacje o liczbie wyprodukowanych elementów, ich wymiarach i udziale odpadu. Optymalizerki Metal-Techniki mogą korzystać z rozszerzonych statystyk produkcyjnych, które ułatwiają analizę wykorzystania surowca.
Regularne porównywanie wyników pomaga ustalić, czy przyczyną strat jest jakość dostarczanej tarcicy, niekorzystny zestaw długości czy niewłaściwe parametry cięcia. Pozwala również ocenić, czy zmiany w organizacji produkcji rzeczywiście poprawiają wykorzystanie materiału.
Ogranicz odpady dzięki odpowiednio dobranej optymalizerce do drewna
Zmniejszenie strat podczas rozkroju tarcicy wymaga połączenia dobrego planowania produkcji z dokładnym cięciem i kontrolą jakości materiału. W zakładach przetwarzających duże ilości drewna pomocne okazują się automatyczne systemy optymalizacji.
Metal-Technika oferuje optymalizerki do drewna, które umożliwiają programowanie list cięć, uwzględnianie wad oraz kontrolę parametrów rozkroju. Dostępne rozwiązania obejmują m.in. modele OWD-1600, OWD-1700 i Falcon-3000.
Skonsultuj z naszym doradcą rodzaj obrabianej tarcicy, wymagane długości i obecny poziom strat. Analiza tych danych pomoże dobrać urządzenie oraz sposób organizacji cięcia, który poprawi wykorzystanie zakupionego surowca.